Walcheren is een landstreek en een schiereiland in het westen van de provincie Zeeland en bestaat uit de drie gemeenten Middelburg, Veere en Vlissingen. Walcheren wordt omsloten door de Noordzee, de Westerschelde, en het Veerse Meer.

Het voormalig eiland Walcheren is heden ten dage een voortzetting van het schiereiland Zuid-Beveland. Walcheren telt bijna 115.000 inwoners op een oppervlakte van 216 km² en is daarmee het dichtstbevolkte eiland van Zeeland.

Ligging

Walcheren is een overwegend landelijke regio. De twee grootste plaatsen op het eiland zijn Vlissingen en Middelburg, deze steden vormen samen een stadsgewest. Ten noorden van Middelburg ligt het historische stadje Veere aan het Veerse Meer. Het grootste dorp van Walcheren is Koudekerke dat zich ten westen van Vlissingen en Middelburg bevindt met 3500 inwoners, eigenlijk is Oost-Souburg het grootste dorp van Walcheren met 10.500 inwoners maar dit dorp wordt vaak als agglomeratie van Vlissingen meegerekend.
Walcheren telt diverse badplaatsen, waarvan Domburg wellicht de bekendste is. Andere badplaatsen zijn Zoutelande, Dishoek, Westkapelle, Oostkapelle en Vrouwenpolder.
Sinds 1 januari 1997 is Walcheren verdeeld in drie gemeenten: Middelburg, Veere en Vlissingen.

De belangrijkste verbindingsweg is de A58 van Eindhoven naar Vlissingen. Vlissingen is tevens het eindpunt van de spoorlijn Roosendaal – Vlissingen (Zeeuwse Lijn).

 
De veerpont (fiets/voetveer) die naar Breskens vaart, vervoert tegenwoordig geen auto's meer. De verbinding naar Zeeuws-Vlaanderen verloopt nu via de Westerscheldetunnel.
 

Geschiedenis

Romeinse tijd

Walcheren was al in de Romeinse tijd een bewoond gebied, met Domburg als belangrijke handelsplaats. De vermoedelijke naam van Domburg was in die tijd Walichrum, wat de oorsprong van de naam Walcheren verklaart. In 1647 zijn resten gevonden van een aan de godin Nehalennia gewijde tempel. Er werden ook altaren gevonden. Die werden door kooplieden aan de godin opgedragen, uit dankbaarheid voor hun behouden overtocht.
In de 3e en 4e eeuw overstroomde een groot deel van Zeeland en het gebied bleef zo goed als onbewoond.
 
Middeleeuwen

In de negende eeuw worden ringwalburgen aangelegd ter bescherming tegen invallen van Noormannen bij de plaatsen Middelburg, Domburg (de duinburg) en Oost-Souburg (de zuidburg). De plaatsnamen herinneren hier nog aan. De aarden burg van Oost-Souburg is gerestaureerd, de burg van Middelburg is nog te herkennen in het stratenplan.
Boeren in het nog niet ingepolderde gebied werpen kleine heuveltjes (terpen) op ter bescherming tegen overstromingen. In 1014 wordt het gebied getroffen door de stormvloed van 1014. Vanaf de 11 eeuw wordt Zeeland stukje bij beetje ingepolderd door monniken uit Vlaanderen waardoor steeds minder land overstroomt. De vruchtbare Zeeuwse klei is zeer geschikt voor landbouw, en de welvaart in het gebied neemt toe dankzij de handel overzee. Vanaf de twaalfde eeuw verschijnen dorpen en steden. Vanwege de goede bereikbaarheid over zee neemt het belang van steden als Middelburg, Veere en Vlissingen vanaf de 14e eeuw snel toe.

De zestiende en zeventiende eeuw

De zestiende eeuw was een in historisch opzicht interessante tijd, waarin Walcheren naast goede tijden ook slechte tijden kende. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog was het gebied vaak bij oorlogshandelingen betrokken. Daarnaast kende het gebied ook overstromingen, waaronder de Allerheiligenvloed van 1570.

De achttiende en negentiende eeuw

Dit is een periode van teruglopende welvaart. De economie stagneert, met uitzondering van de landbouw. Van 30 juli tot 10 december 1809 vindt de Britse Expeditie naar Walcheren plaats in een mislukte poging om de haven van Antwerpen te veroveren op de Fransen tijdens de Vijfde Coalitieoorlog tegen Napoleon.
In 1872 werd de spoorlijn van Zuid-Beveland doorgetrokken naar Vlissingen. Daarvoor werd tussen Zuid-Beveland en Walcheren de Sloedam aangelegd. Sedert dat moment is Walcheren een schiereiland.

De Tweede Wereldoorlog - Festung Walcheren

Omdat de Duitsers aannamen, dat er een grote aanval op Walcheren kon komen, veranderden zij het toenmalige eiland in een vesting, die Festung Walcheren noemden. Hier bouwden zijn ongeveer 200 of meer bunkers (het juiste aantal staat anno 2011 nog ter discussie) en richtten er 16 zware kustbatterijen in van Vlissingen tot Domburg, waarmee zij de gehele monding van de Westerschelde bestreken, als onderdeel van de Atlantikwall. Aan de oostzijde van Walcheren bij de Sloedam bouwden zij het zogenaamde Landfront, een zware verdedigingslinie van 38 bunkers met een tankgracht van 11 km. Dit Landfront is sinds 2011 via een speciaal aangelegde fietsroute te bezichtigen (voor welk doel een aantal bunkers is opgeknapt) - er zijn nog 27 bunkers over, waarmee het Landfront Walcheren de best bewaarde en tevens grootste Duitse stelling van Nederland is[1]. Er zijn anno 2011 diverse organisaties die zich bezighouden met de studie of het behoud van deze bunkers.
Na de landing in Normandië in juni 1944, rukten de geallieerden snel op richting de Nederlandse grens. In september werden de zuidelijke provincies bevrijd, inclusief Zeeuws-Vlaanderen. De mislukking van de Operatie Market Garden maakte een voorlopig einde aan de opmars.
Ook op Walcheren heersten de Duitsers nog, en beheersten zo de toegangsweg tot de havenstad Antwerpen. Maar het geallieerde leger had een grote aanvoerhaven nodig: de havens in Normandië waren te beperkt en te ver.
Om de 83 kilometer lange toegangsweg naar Antwerpen open te stellen was Walcheren nodig. Maar de sterke Duitse verdediging maakte een landing hier een hachelijke zaak. Pogingen om via de Sloedam aan te vallen mislukten aanvankelijk en kostten met name de Canadezen grote verliezen.
Daarom bombardeerden de geallieerden op 3 oktober de dijken van Walcheren op vier plaatsen, o.a. bij het dorpje Westkapelle. Ondanks waarschuwingen aan de bevolking met strooibiljetten (die in onbegrijpelijke, veel te academische taal waren geformuleerd), op 2 oktober, vonden 180 inwoners van Westkapelle de dood; ook werden zeshonderd van de 650 woonhuizen vernietigd. De dijken bij Vlissingen en Veere werden ook gebombardeerd, en op 17 oktober werd Westkapelle opnieuw bestookt om het gat in de dijk te vergroten en verdiepen. Walcheren kwam hierdoor onder water te staan, met als doel om zo de Duitse verdediging te ontregelen ter voorbereiding op een aanval vanuit zee.
Op 1 november gingen in Westkapelle en Vlissingen voornamelijk Britse en Noorse via landingen uit zee met landingsvaartuigen en speciale amfibische voertuigen (Weasels en Buffalo's) troepen aan land, en na hevige gevechten was Walcheren op 8 november 1944 vrij. Walcheren is hiermee naast Normandië de enige plek waar de Duitse Atlantikwall doorbroken werd.

De Watersnood

In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 werd Zeeland getroffen door de watersnood. Walcheren bleef nu goeddeels gevrijwaard van overstromingen. Om een dergelijke ramp in de toekomst te voorkomen, werden vanaf 1958 de Deltawerken uitgevoerd. Een neveneffect hiervan was dat de verbindingen met de rest van Nederland aanzienlijk werden verbeterd.

De Deltawerken

De Veerse Gatdam uit 1961, een onderdeel van de Deltawerken, verbindt Walcheren met Noord-Beveland. Het vroegere Veerse Gat heet tegenwoordig Veerse Meer en is een populair watersportgebied dat veel toeristen trekt.
De haven van de stad Veere is door de aanleg van de Veerse Gatdam niet meer met de zee verbonden, waardoor de vissersvloot van Veere moest uitwijken. De kustlijn is echter door de aanleg van de dam aanzienlijk verkort, wat het gevaar voor overstroming van Walcheren flink vermindert.